Weronika Mirkowska - recenzja "Twój mózg bez tajemnic"

    Jak właściwie działa mózg? Jakie funkcje pełni każdy z jego obszarów? Te pytania budzą zainteresowanie człowieka praktycznie od zawsze. Ten tajemniczy organ sprawia, że jesteśmy tym, kim jesteśmy – kształtuje naszą osobowość. Mózg zapamiętuje wydarzenia, uczy się, uruchamia uczucia i umożliwia komunikowanie się z ludźmi. Odpowiada też za procesy, które towarzyszą nam każdego dnia, i które uważamy za naturalne – takie jak sen, ruch, mowa czy odczuwanie przyjemności. Publikacja popularnonaukowa ,,Twój mózg bez tajemnic’’, autorstwa Marc’a Dingmana pomaga nam zagłębić się w tajniki funkcjonowania tego niezwykłego narządu. To wędrówka po najważniejszych strukturach ludzkiego mózgu, podczas której autor z niesamowitym entuzjazmem tłumaczy wszystko to co kluczowe, aby zrozumieć dane miejsce i jego funkcje. 

    Autor podzielił książkę na dziesięć rozdziałów, z których każdy odpowiada innej funkcji związanej z mózgiem. Czytelnik wtajemniczany jest w takie obszary jak strach, pamięć, sen, język i mowa, smutek, ruch, widzenie, przyjemność, ból oraz uwaga. Każdy z nich dodatkowo podzielonych jest na kilka krótkich podrozdziałów, w których omówione zostały podstawowe zagadnienia dotyczące funkcjonowania i budowy mózgu. Całość teorii naukowej wzbogacona jest o ciekawostki i opisy na temat obecnego stanu badań neuronaukowych dokonanych dzięki najnowszym technologiom. Wprowadzenie do każdego rozdziału stanowi interesujący przypadek kliniczny, co sprawia, że czytelnik łatwiej może przyswoić to co nastąpi później – czyli suchą teorię. Przykłady nie są banalne, pokazują bardzo rzadkie choroby i przypadłości, które bez wątpienia zaciekawią nawet najmniej zainteresowanego tematem odbiorcę. Taki punkt wyjścia sprawia, że zdecydowanie prościej jest zobrazować sobie dany przypadek i zrozumieć zagadnienia z danego rozdziału. Czytając publikację niejednokrotnie można zdziwić się tym co może stać się z człowiekiem, kiedy jakiś element w jego mózgu nie działa prawidłowo. Mocną stroną książki jest też fakt, że wszystkie informacje przekazywane są w przystępny sposób. Sam autor zaznacza, że książkę kieruje do czytelników bez wykształcenia w dziedzinie neuronauki i nauk przyrodniczych. Istnieje bowiem wiele książek omawiających zagadnienia neurobiologii i napisanych trudnym językiem, dlatego są ciężkie do zrozumienia dla zwykłego człowieka i w pewien sposób odstraszają tym od tego tematu. U Dingmana nie obędzie się bez specjalistycznych terminów, jednak z dużą ilością z nich każdy spotkał się już na lekcjach biologii czy w innych źródłach. Publikacja stanowi więc doskonały wstęp dla osób zaciekawionych mózgiem i podstawami neuronauki. 

    Czy to możliwe aby nie czuć bólu? Każdy z nas zapewne choć raz w życiu pomyślał o tym, że życie bez niego byłoby łatwiejsze. Jednak przypadek zaprezentowany przez Dingmana uświadamia nam, że to wcale nie błogosławieństwo i jak bardzo odczuwanie bólu jest nam potrzebne do życia. To dzięki niemu uczymy się tego co jest niebezpieczne i czego unikać. Sygnalizuje mózgowi, że coś stanowi zagrożenie dla naszego ciała i należy tego unikać. Choć ma tak złą reputację przekazuje do mózgu najważniejsze informacje dotyczące naszego fizycznego bezpieczeństwa. A czy to możliwe by twoja własna ręka chciała cię udusić? Autor przekonuje, że tak! Wynika to z zaburzenia komunikacji w mózgu, które sprawia, że dana kończyna zaczyna ,,żyć własnym życiem’’. Czytając o tym nie mogłam uwierzyć, że coś takiego jest w ogóle możliwe. Inne przypadki opisywane przez Dingmana są równie fascynujące. Co dzieje się z człowiekiem, który cierpi na śmiertelną bezsenność? Czy możliwe jest by zawsze postrzegać tylko jedną stronę pola widzenia? Przedstawiając nietypowe przypadki, podstawowe struktury anatomiczne i opisując ich główne role autor zwraca uwagę na złożoność mózgu i fakt, że istnienie w mózgu specjalnych ośrodków nie oznacza, że tylko one odpowiadają za daną funkcję. Mechanizm tego niezwykłego narządu jest o wiele bardziej skomplikowany.

    Podczas zagłębiania się w tę lekturę zdajemy sobie sprawę jak wielką tajemnicę stanowi ludzki mózg. I choć stale prowadzone są nad nim badania to wiele kwestii pozostaje nierozstrzygniętych. Każda nowa odpowiedź rodzi nowe pytanie. Autor przekonuje nas, że w wielu istotach mózg działa zadziwiająco nielogicznie, co sprawia, że w wielu kwestiach stanowi zagadkę dla naukowców. Jednak książka ta przejrzyście wyjaśnia to, co już wiemy o tym tajemniczym narządzie – a przynajmniej to co nam się wydaje, ponieważ sam Dingman ostrzega, że nauka stale idzie do przodu i to co wiemy teraz może w każdej chwili ulec zmianie. Informacje, które przeczytałam w tej publikacji spowodowały, że na wiele procesów spojrzałam inaczej i zaczęłam zastanawiać się nad wieloma z nich. Ludzki mózg jest naprawdę niesamowity i książka ta sprawiła, że mam ochotę bardziej zagłębić się w jego zakamarki.

Weronika Mirkowska